مه‌سه‌له‌ی ژن

تكلمي

, وتار

ئه‌و پرسیاره‌ی كه‌ ژنانیش وه‌لامی ناده‌نه‌وه‌.
سمكو محه‌مه‌د//
ئه‌گه‌رچی ئه‌وه‌ قه‌ناعه‌تی منه‌ كه‌ مه‌سه‌له‌ی ژن به‌شێكه‌ له‌ململانێی چینه‌كان كه‌ لاوازی جه‌سته‌یی له‌لای ژن كردووه‌ به‌بیانوویه‌ك به‌به‌راورد له‌گه‌ڵ توانای جه‌سته‌یی پیاودا، به‌لێم ئه‌و جیاوازیه‌ی كه‌ له‌ رۆژهه‌لاتی ناوه‌ڕاست و به‌تایبه‌تیش له‌ كۆمه‌ڵگه‌ داخراوه‌كانی وه‌كو كۆمه‌ڵگه‌ی عێڕاقی و كوردستانی، قورسترین مه‌سه‌له‌یه‌ كه‌ تائێستا نه‌ك هه‌ر پیاوان، به‌ڵكو خودی ژنانیش ئه‌و پرسیاره‌یان له‌خۆیان نه‌كردووه‌ بۆچی نه‌توانراوه‌ تێگه‌یشتنێكی گشتی بخوڵقێنن و پیاوانیش له‌و چه‌قبه‌ستووییه‌ عه‌قڵیه‌ رزگاریان بێت كه‌ ژنان هه‌میشه‌ له‌ پله‌ دوودا نه‌مێننه‌وه‌ و هه‌میشه‌ له‌به‌رده‌م چه‌قۆ و ئاگر و فیشه‌ك و رقی پیاواندا نه‌بن كه‌ له‌ژێر گوتاری زاڵی ئاینییدایه‌، ئایا ئه‌م پرسیاره‌یان به‌هه‌ند وه‌رده‌گرتووه‌ تاكو ولێمی ئه‌م نوسینه‌ و ئه‌م تێگه‌یشتنه‌ بده‌نه‌وه‌ كه‌ خۆشیان قه‌ناعه‌تی ته‌واویان به‌و چاره‌نووسه‌ هه‌یه‌ كه‌ تێیدا ده‌ژین؟..
سه‌رباری هه‌موو كێشه‌ لاوه‌كیه‌كان، ده‌ركه‌وتووه‌ كه‌ ره‌گه‌زی مێینه‌ به‌بێ ئه‌وه‌ی پرسیار له‌ورده‌كاری سه‌رهه‌ڵدانی كێشه‌كه‌ی بكات و بزانێ بۆچی ژن كراوه‌ به‌كالێیه‌ك و له‌بازاڕی سیاسه‌تدا كڕین و فرۆشتنی پێوه‌ده‌كرێ، خودی خۆشیان پرسیاریان له‌خۆیان نه‌كردووه‌، ئایا ژنێك هه‌یه‌ له‌ده‌ره‌وه‌ی ره‌گه‌زه‌كه‌ی تر كێشه‌یه‌كی سه‌ربه‌خۆیی هه‌بێت، ئه‌گه‌ر وه‌لێمی ئه‌م پرسیاره‌ به‌ڵێ یه‌، جیاوازییه‌كه‌ی له‌گه‌ڵ كێشه‌كانی پیاو چییه‌ و بۆچی له‌بابه‌تێكی ئاینیی و كۆمه‌لێیه‌تی دوور ناكه‌وێته‌وه‌؟، ئایا ئه‌وه‌ ژنان خۆیانن له‌گه‌ڵ خۆیان كێشه‌یان هه‌یه‌ یان پیاوان وه‌كو موڵكیه‌ت ته‌ماشایان ده‌كه‌ن، ئایا ژنان جگه‌ له‌چاره‌سه‌ركردنی هه‌ندێك كێشه‌ی لاوه‌كی به‌ناوی ئازادییه‌وه‌، ویستوویانه‌ له‌ پله‌دوویی و موڵكیه‌تی پیاوان بچنه‌ ده‌ره‌وه‌ تاكو مه‌سه‌له‌یه‌ك نه‌مێنێت به‌ناوی مه‌سه‌له‌ی ژنانه‌وه‌؟. . .. .
ئه‌گه‌ر مه‌سه‌له‌ی ژنان له‌پێگه‌ی ئابوری و كۆمه‌لایه‌تیه‌كه‌یه‌وه‌ ته‌ماشا بكه‌ین، بۆمان ده‌رده‌كه‌وێ كه‌ بۆچی ژن له‌چوارچێوه‌ی چێشتخانه‌ و ئاماده‌كردن و به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌ی به‌شه‌ردا كۆكراوه‌ته‌وه‌ و هه‌رله‌وێش خۆی به‌به‌رهه‌مهێن ده‌زانێ، چونكه‌ ئه‌م ره‌گه‌زه‌ كائینێكی به‌رهه‌مهێنه‌ره‌ و پیاو بۆ به‌رهه‌مهێنانه‌وه‌ی ئه‌و ماتریاله‌ كه‌ڵكی لێوه‌رده‌گرێ كه‌دواجار كارێكته‌ری سه‌ره‌كی كۆمه‌ڵگه‌ بۆمه‌رامه‌ غه‌ریزیه‌كانی خۆی وه‌به‌رهێنانی پێوه‌ده‌كات، به‌لام ئه‌وه‌ی كه‌ گرێیی مه‌سه‌لةكه‌ی توندتر كردووه‌، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ژنان ئه‌م تێگه‌یشتنه‌یان نه‌كردووه‌ به‌ باسێكی سۆسیۆلۆژیی كه‌ بریتییه‌ له‌مێژووی ده‌سه‌لاتی مالیكیه‌ت كه‌ پله‌به‌ندی ره‌گه‌زێك له‌به‌رامبه‌ر ره‌گه‌زه‌كه‌ی تر كه‌پیاوه‌ ریزكردووه‌، به‌لێم به‌شێكی دیكه‌ هه‌یه‌ كه‌ فسیۆلۆژییه‌ و له‌ده‌ره‌وه‌ی عه‌قڵگه‌رایی ره‌گه‌زێكی كردووه‌ به‌قوربانی ره‌گه‌زێكی تر و ژنانیش ئه‌گه‌ر هه‌مووشیان نه‌زانن، به‌لێم ئه‌وانه‌ی به‌ناوی چالاك و پێشڕه‌وی ژنان قسه‌ده‌كه‌ن، ئه‌م پرسیاره‌یان نه‌كردووه‌ بۆچی له‌م سه‌رده‌مه‌دا كێشه‌یه‌كه‌ ماوه‌ و ناشتوانن پرسیاری جددی له‌باره‌وه‌ بكه‌ن؟..
ئه‌وه‌ی كه‌مه‌سه‌له‌ی ژنی به‌هه‌ڵواسراوی هێشتۆته‌وه‌ و له‌كایه‌ كۆمه‌لێیه‌تیه‌كه‌ دووری خستۆته‌وه‌، به‌شێكی خه‌تاكه‌ له‌خودی ژنان خۆیانه‌ كه‌له‌لایه‌ك به‌بیانووی پاراستنی ئه‌خلاق و له‌لایه‌كی دیكه‌دا هاندانه‌ بۆ یاخیبوون له‌ئه‌خلاقی باو، بۆنمونه‌ به‌كالاكردنی ژن له‌نێو بازاڕ و رێكلام بۆ كۆمپانیاكان و دامركاندنه‌وه‌ی غه‌ریزه‌كانی پیاو له‌ده‌ره‌وه‌ی خێزان و له‌ناوه‌وه‌ی خێزان، به‌شێوه‌یه‌ك له‌شێوه‌یه‌كان گرێدراوه‌ به‌چه‌مكی ئازادیه‌وه‌ كه‌ ژنان به‌م دیارده‌یه‌ قایلن، به‌م پێیه‌ش بێت كولتووری كۆن و نوێ ئه‌و بالانسه‌ی راگرتووه‌ كه‌ژن سه‌رپشكه‌ له‌وه‌ی به‌ئازادی خۆی، خۆی بكاته‌ كالێ له‌بازاڕی سیاسه‌تدا، یان له‌نێو خێزاندا ببێته‌ ئه‌و كالایه‌ی كه‌یه‌كه‌ی خێزان بپارێزێ و نه‌بێته‌ قوربانی سیاسه‌ت، به‌و مانایه‌ی نه‌بێته‌ كارێكته‌رێك بۆ رازاندنه‌وه‌ی جامخانه‌ی سیاسه‌ت بۆ به‌رده‌وامبوونی ده‌سه‌لاتی پیاوان، ئایا ژنان ئه‌و پرسیاره‌یان كردووه‌ كه‌ ئه‌مه‌ ئازادیه‌ یان كۆیله‌بوون؟..
مه‌سه‌له‌ی هاتنه‌ پێشه‌وه‌ی ده‌سته‌بژێرێك له‌ژنان بۆ ناو كایه‌ی سیاسه‌ت و چالاكییه‌ مه‌ده‌نییه‌كان و به‌سیاسی كردنی مه‌سه‌له‌كه‌، یه‌كێكه‌ له‌و پرسیارانه‌ی ده‌بێ رووبه‌ڕووی ژنان بكرێته‌وه‌، مه‌به‌ستم له‌و رێكخراوه‌ حزبی و ناحیزبیانه‌یه‌ كه‌به‌ناوی ژنانه‌وه‌ كار ده‌كه‌ن و تائێستا پرسیاربێكیان له‌ مێشكی ژنان نه‌چاندووه‌ بۆچی خۆیان قه‌ناعه‌تیان به‌و ژیانه‌ هێناوه‌ كه‌ بۆته‌ واقیع، كه‌چی ململانێكه‌ له‌پێناسه‌ كلاسیكیه‌كه‌ ده‌رنه‌چۆته‌ ده‌ره‌وه‌، مه‌به‌ستم ئه‌و ململانێیه‌یه‌ كه‌له‌جیاتی گۆڕینی سیستم، خۆیان سه‌رقاڵی ئه‌وه‌ كردووه‌ دونیا بینی پیاو بگۆڕن كه‌ئه‌مه‌ بۆخۆی شاردنه‌وه‌ی مه‌سه‌له‌ی ژنه‌ كه‌له‌راستیدا مه‌سه‌له‌ی كۆمه‌ڵگه‌یه‌.

اترك رد