پاگانیزم

تكلمي

, وتار

وه‌رگێڕان ودارشتنی: مه‌هدی بێداوی

وشه‌ی پاگانی یا پگانی به‌و كۆمه‌ڵه‌ ئایینزایانه‌ ده‌گوترێت كه‌ دوورن له‌ ئایینه‌كانی ئیبراهیمی مه‌به‌ست (ئایینه‌كانی یه‌هودی، مه‌سیحی وئیسلام)-ه‌. ئه‌م ئایینه‌ خاوه‌نی چه‌ندین خوداوه‌ندی سه‌رده‌می كۆنن. 
ناوی پاگانیزم له‌ سه‌ده‌ی چوارده‌یه‌می زایینی بۆ ئه‌و كه‌سانه‌ به‌ كار هاتووه‌ كه‌ په‌یره‌وی ئایینی ئیبراهیمی نه‌بوون. به‌ تایبه‌ت ئه‌و گروپانه‌ی كه‌ له‌ به‌رامبه‌ر ئایینی مه‌سیحیی، زۆر مقاوه‌مه‌ت وبه‌رگرییان ده‌كرد. ئه‌م ئایینه‌ له‌ كاتی هاتنی ئایینی مه‌سیح له‌ ئۆڕشه‌لیم به‌ شێوه‌یه‌كی سه‌ره‌تایی بوونیان هه‌بووه‌ و له‌ ڕۆژئاوای سه‌رزه‌مینی ڕۆم، به‌شێوه‌یه‌كی به‌رچاو و فراوان وله‌ زیاد بووندا بوون و له‌ دواییدا بوون به‌ دوژمنێكی سه‌رسه‌ختی جیهانی مه‌سیحییه‌ت. له‌و كاته‌وه‌ تا ئێستا وشه‌ی پاگان له‌ لایه‌ن مه‌سیحییه‌كان به‌ واتای بێ دین ، كافر و یا ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ له‌ دین دوور كه‌وتوون پێیان ده‌گوترێت پاگان.

پاگانیزم له‌ وشه‌ی لاتین(Paganus) وه‌رگیراوه‌، به‌واتای ( ئایینی خه‌ڵكی گونده‌كان) یا خه‌ڵكی پاشڤه‌گه‌را ,ناسراون. پاش فراوانبوونی ئایینی مه‌سیحییه‌ت له‌ ئۆرۆپا مه‌سیحییه‌كان هه‌وڵیاندا ئایینه‌ كۆنه‌كان وه‌ك په‌ره‌ستنی خودایانی یونانی, رۆمی و میسری , له‌ ناو شاره‌كانی خۆیان، دوربخرێنه‌وه‌ و دژیان ڕاوه‌ستان، به‌ڵام پاگانیزمه‌كان له‌ گونده‌كانی دور له‌ شار بوونیان هه‌بووه‌ و به‌رده‌وام بوون له‌ به‌جێهێنانی مه‌راسیمی ئایینی خۆیان. له‌ سه‌ده‌كانی ناوه‌ند ئه‌م ئایینه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی نهێنی به‌رده‌وام بوون له‌ كار و چالاكی ئایینی خۆیان و تا ئێستاش لایه‌نگرانی ئه‌م ئایینه‌به‌ ناوی ( نئوپاگانیزم) له‌ جیهاندا ناودارن.
له‌ دواییدا نئوپاگانیزمه‌كان كه‌وتنه‌ ژێر كاریگه‌ری هزری رۆمانتسیسم و بڕوایان به‌ خودایانی سرۆشت هه‌بووه‌ و به‌م هۆیه‌وه‌ له‌ گه‌ڵ ئایینه‌كانی ویكا (جادوگه‌ری نوێ) و نئودرۆیدیسم یه‌كیان گرت و یا ده‌توانین بڵێین له‌ یه‌ك خێزانن .

سه‌رچاوه‌: دانشنامه‌ی ئازاد- فارسی 20-5-2017

اترك رد